De basisschoolleeftijd

Voor de basisschoolleeftijd begint moet de spraak zo goed mogelijk zijn. Misschien is extra logopedie nodig. De oorontstekingen liggen meestal al een tijdje achter ons, maar een bezoekje aan de KNO-arts kan af en toe nodig zijn. Mondhygiëne en halfjaarlijkse controle door de tandarts en het volgen van de gebitsontwikkeling door de orthodontist zijn noodzakelijk. De meeste aandacht gaat in deze periode naar de ontwikkeling van het gebit en naar de eventuele kaakspleet.

Je kunt meteen doorgaan naar:

Gebitsontwikkeling
Logopedie tijdens de basisschool
Voorbereiding op de kaaksluiting (beugel)
De kaaksluitingsoperatie
Acceptatie op school en op straat
Pesten en wat je ertegen doet

 TERUG NAAR DE TIJDLIJN

De gebitsontwikkeling

De groei en de ontwikkeling van het gebit en de kaken moet bij kinderen met een schisis goed in de gaten worden gehouden. Vanaf 6 jaar krijg je om de 3 jaar een oproep van de orthodontist. Dan worden gegevens van het gebit verzameld. Een 3D scan of afdruk van het gebit wordt gemaakt. Ook worden een 3D foto van het gezicht, gewone foto’s en röntgenfoto’s gemaakt. Dat is ook belangrijk omdat tijdens het wisselen soms blijvende tanden en kiezen in de weg zitten of juist weer ontbreken. Tanden komen niet door, of ze duwen andere tanden of kiezen opzij. Een heel enkele keer is een kleine ingreep van de kaakchirurg nodig.

Op welke leeftijd komen je tanden door? Hier zie je de normale ontwikkeling. Bij een schisis gaat het soms anders.

Een beugel?

In het begin van de basisschool krijgen de kinderen met een kaakspleet vrijwel allemaal een beugel als voorbereiding voor de kaakoperatie. Maar dit geldt niet voor alle kinderen met een schisis. Een beugelbehandeling kan op die leeftijd bestaan uit een uitneembare beugel of een slotjesbeugel. Dat is bijvoorbeeld nodig als een snijtand in de bovenkaak achter de ondertanden staat of als er een ‘kruisbeet’ is.

Kijk voor alle informatie over beugels op beugel.nl

NAAR BEUGEL.NL

Logopedie tijdens de basisschool

Tijdens de basisschoolleeftijd kan verstaanbaarheid nog een probleem zijn. Logopedie kan daarbij helpen. In alle schisisteams is een gespecialiseerde logopedist aanwezig. Maar het is vaak handiger om een logopedist in je eigen woonplaats op te zoeken. De logopedist kan zich dan laten adviseren vanuit het schisisteam. Bij kinderen met een schisis kan nasale spraak door ontsnappende lucht een probleem zijn. Die lucht kan ontsnappen via de keel of via een eventuele restspleet in het gehemelte. Het veroorzaakt ‘neusklanken’ en maakt het vormen van sommige letters moeilijker. Kinderen met een schisis proberen soms hun neusklank te compenseren door de klanken op een andere manier te maken. Bijvoorbeeld door hun tong op een andere plek tegen het gehemelte te zetten.

Jin heeft al lang logopedie. De logopedist in het schisisteam ziet hem af en toe en wil graag beter weten welke lichamelijke beperkingen er zijn bij Jin’s spraak. Dat kan op verschillende manieren getest worden.

Jin bezoekt de logopedist van het schisisteam om te kijken hoe het praten vooruit gegaan is. De logopedist wil beter uitzoeken waar zijn neusklank vandaan komt.

Nasometrie en spiegelproef

Er zijn een aantal tests waarmee de logopedist kan meten bij welke klanken er lucht door de neus ontsnapt.

Met nasometrie en met de spielgelproef wordt gemeten hoeveel lucht er door de neus ontsnapt.

KNO arts en logopedist werken samen

Om nog beter te weten hoe het zit met die ontsnappende lucht kan de KNO arts met een heel klein glasvezelcameraatje via de neus kijken waar eventuele lekkages zijn. Zo is ook te zien of er lichamelijke oorzaken zijn die mogelijk nog verholpen kunnen worden.
In de video is te zien dat Jin een spraakverbeterende operatie heeft gehad. Hierbij is een reepje slijmvlies uit het achterste deel van de keel aan het zachte gehemelte vastgemaakt. Met het cameraatje is de verbinding tussen het zachte gehemelte en de keelwand te zien als een klein rechtopstaand ‘steeltje’ .

Jin krijgt een naso-endoscopie.

De voorbereiding op de kaaksluiting

Bij een kind met een kaakspleet is na de lipsluiting en de sluiting van het zachte gehemelte de kaakspleet, opengebleven. Doordat gewacht is met de kaaksluiting kan de kaak beter uitgroeien. Er zijn foto’s en scans van de orthodontist en de kaakchirurg nodig om te bepalen wanneer de kaakspleet gesloten kan worden.
De kaaksluiting wordt gepland als de hoektand aan de zijde van de spleet zich voldoende heeft ontwikkeld. Als die tand in de spleet zou moeten doorbreken dan heeft hij geen houvast en zou verloren gaan. Dus voor die tijd moet de spleet dicht zijn.
Meestal is de kaaksluiting ergens tussen de 8 en 11 jaar. De kaakchirurg zal de operatie doen.

De orthodontist plaatst een beugel

Als voorbereiding op de kaaksluiting is vaak een vaste of uitneembare beugel nodig. Die beugel zorgt dat de bovenkaak de goede vorm krijgt. Als het nodig is wordt de kaak ook wat breder gemaakt, bijvoorbeeld met een hyrax beugel.

De hyraxbeugel om de kaak te verbreden. Als een vaste beugel nodig is wordt die ook op de melktanden vastgemaakt.

Goed poetsen

Goed poetsen blijft heel belangrijk, zeker als je een beugel hebt.

Amber legt uit hoe je het best onder je beugel poetst.

Kijk op beugel.nl voor meer informatie over beugels.

NAAR BEUGEL.NL

De kaaksluiting

Het is een flinke operatie. Sommige kinderen hebben na afloop veel last, bij anderen valt het mee. In de meeste gevallen geneest het wel snel.
De kaaksluiting wordt gedaan door de kaakchirurg. Het gat tussen de kaakhelften wordt opgevuld met een stukje bot. Dat wordt meestal uit de kin gehaald en soms ook uit de heup. Het stukje bot wordt in de opening tussen de kaakhelften gezet en zal daar vastgroeien. Als er nog een opening is in het harde gehemelte tussen neus en mond wordt die meteen tijdens dezelfde operatie dichtgemaakt. De kaakchirurg gebruikt voor het dichtmaken van die opening het slijmvlies uit de kaakspleet.

De kaakchirurg legt aan Jin en zijn ouders uit wat er gebeurt bij de kaakoperatie.

Wat gebeurt er bij de kaakoperatie

Bij de operatie ontstaan geen littekens aan de buitenkant van je gezicht. De hechtingen lossen vanzelf op. De operatie duurt ongeveer een tot drie uur, afhankelijk van de afwijking. Voor een dubbele kaakspleet kunnen twee operaties nodig zijn.

Na afloop van de operatie

Jin en zijn ouders vertellen hoe de operatie was.

Eten na de operatie

Na de kaaksluiting moet de wond genezen. Het is nodig om een tijdje vloeibaar en/of zacht voedsel te eten. Maar wat? En gaat elke dag pap of yoghurt vervelen? Het Radboud MC heeft een kookboekje gemaakt voor na je operatie. Meer dan 50 lekkere recepten voor als je mond of je kaak geopereerd is. Het heet Masterkoekies. Je kunt het hier downloaden.

Een beugel

Na de kaaksluiting kunnen de tanden goed doorkomen en de kaak wordt sterker.
De orthodontist besluit na de kaakoperatie of de beugelbehandeling direct kan worden afgemaakt of dat er eerst nog een pauze volgt.

Nog meer ervaringsverhalen

Kinderen en ouders vertellen over de kaaksluiting.

Acceptatie op school en op straat

Hoe een kind omgaat met zijn of haar schisis is bij iedereen anders. Hier vertellen Niels, Jin, Keano, Eila, Yulan, Daan en hun ouders daarover.

Sommigen kijken terug op hun basisschooltijd, anderen zitten er nog middenin.

Pesten en wat je ertegen kunt doen

Hoe ouder kinderen worden hoe belangrijker het voor hen is om niet af te wijken. Als je een schisis hebt zie je er iets anders uit en soms praat je anders.
Als je gepest wordt kan dat je heel ongelukkig maken. Het heeft invloed op hoe je je voelt, hoe je jezelf ontwikkelt en op je leerprestaties. Voor ouders en leerkrachten is het heel belangrijk om de signalen te leren herkennen. Dat is vaak moeilijk want kinderen die gepest worden praten daar niet graag over. Ze ontkennen vaak dat ze gepest worden en trekken zich terug. Als een kind minder graag naar school gaat of als de leerprestaties achteruitgaan kan dat een aanwijzing zijn voor pesten. Het is belangrijk om dat te bespreken en zo nodig hulp te zoeken. Bijvoorbeeld bij de psycholoog of de maatschappelijk werker in het schisisteam.
Er zijn nog andere aanwijzingen zoals: slapeloosheid, vaak ziek zijn, bang om contacten aan te gaan, eenzaamheid, somberheid en onaangepast gedrag. Houd het in de gaten en praat erover.
Er zijn gelukkig ook veel kinderen met een schisis die nooit gepest worden of die het langs zich af laten glijden. Dat kan te maken hebben met innerlijke weerbaarheid, zelfvertrouwen, lekker in je vel zitten. Het kan ook te maken hebben met hoe de omgeving ermee omgaat. Zelfvertrouwen is voor een deel aan te leren. Een sport beoefenen kan helpen, of muziek maken of iets doen waar je goed in bent. Je kunt ook goed oefenen in situaties waarin je iemand anders mag zijn. Bijvoorbeeld in een toneelclub.

Keano ontmoet Snelle

In de rap ‘De Reunie’ vertelt Snelle hoe hij ondanks de problemen in zijn jeugd sterker is geworden. Keano heeft een schisis en is fan van hem.

Keano ontmoet Snelle.